ప్ర‌త్యేక క‌థ‌నం

చూపు.. గవర్నర్‌ వైపు..
మరి ఆయన ఎటు చూడాలి?
అదే సందిగ్ధం. అదే అస్పష్టత!!
న్నికల బరిలో హోరాహోరీ పోరు జరిగి వైరి వర్గాల్లో ఏ పక్షమూ ‘మ్యాజిక్‌’ అంకెను అందుకోలేకపోయిన ప్రతిసారీ అదే ఉత్కంఠ. ‘అందరి చూపూ.. రాజ్‌భవన్‌ వైపు’ అంటూ మీడియాలో రకరకాల ఊహాగానాలు... ఎవరు ఎవరితో జట్టు కడతారు, గవర్నరు ఎటువైపు మొగ్గి, ఎవరికి ఆహ్వానం పలుకుతారంటూ చిలవలపలవల కథనాలు.. తరచూ చూసేదే. అసలు ఇటువంటి సందిగ్ధ సందర్భాల్లో గవర్నర్‌ ఎవరికి ఆహ్వానం పలకాలన్నది మన ప్రజాస్వామ్యంలో చిరకాల చర్చనీయాంశంగానే కాదు.. చాలాసార్లు ఎన్నికల ఘట్టంలో చివరికి మిగిలే చిక్కుముడిలా కూడా తయారవుతోంది. అసలీ అస్పష్టతకు మూలాలు ఎక్కడున్నాయి? దీనిపై మన రాజ్యాంగ కర్తలు తర్జనభర్జనలేం పడలేదా? స్పష్టత ఇవ్వలేదా? అంటే రాజ్యాంగంలో అంత స్పష్టత లేదనే చెప్పుకోవాలి. కానీ ఈ విషయంలో రాజ్యాంగబద్ధమైన సంప్రదాయాలున్నాయి. వాటిని తర్కించి, విశ్లేషించి స్పష్టతనిచ్చిన కమిషన్‌ నివేదికలు, కోర్టు తీర్పులున్నాయి. కాకపోతే వాటిని ఎంత వరకూ పాటిస్తున్నారన్నదే తరచూ వివాదాలకు హేతువు అవుతోంది. గత ఏడాది గోవా, మణిపూర్‌లలోగానీ, ఈ ఏడాది మేఘాలయలోగానీ చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు కూడా ఈ వివాదాల తుట్టెనే రేపాయి. తాజా కర్ణాటక ఫలితాలతో ఇవి మళ్లీ చర్చకొస్తున్నాయి.
గోవా కథ!
గత ఏడాది గోవా అసెంబ్లీ ఎన్నికల సమయంలో ఏం జరిగిందో చూద్దాం. 40 అసెంబ్లీ స్థానాలకు గాను ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయటానికి అవసరమైనంత మెజారిటీ ఏ పార్టీకీ రాలేదు. 17 స్థానాలు గెలుచుకుని అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించింది కాంగ్రెస్‌. 13 స్థానాలతో ద్వితీయ స్థానం దక్కించుకుంది భాజపా. కానీ గవర్నర్‌ మృదులా సిన్హా భాజపా నేత మనోహర్‌ పారిక్కర్‌నే ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ఆహ్వానించారు. ఎన్నికల ఫలితాలు వెలువడుతూనే భాజపా నేతలు చిన్నాచితకా పార్టీలైన ఎంజీపీ, గోవా ఫార్వర్డ్‌ పార్టీలకు చెందిన ఆరుగురు ఎమ్మెల్యేల మద్దతు, అలాగే మరో ముగ్గురు స్వతంత్ర అభ్యర్థుల మద్దతు తమకు ఉందంటూ ఆగమేఘాల మీద రాజ్‌భవన్‌ చేరుకుని గవర్నర్‌కు లేఖ సమర్పించారు. తనకు ముందుగా లేఖ భాజపా పక్షం నుంచే అందింది కాబట్టి వారినే ఆహ్వానిస్తున్నానంటూ గవర్నర్‌ వెంటనే మనోహర్‌ పారిక్కర్‌ను ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ఆహ్వానించారు. కానీ అసెంబ్లీలో ‘అతిపెద్ద పార్టీ’గా అవతరించిన తమను ఆహ్వానించకపోవటం అన్యాయమంటూ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. చివరికి సుప్రీంకోర్టు- ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు సంసిద్ధత తెలియజేస్తూ గవర్నర్‌ను సంప్రదించకపోవటం కాంగ్రెస్‌ పార్టీ చేసిన తప్పిదమేనని వ్యాఖ్యానించింది. కాకపోతే గవర్నర్‌ అనుమతించినట్లుగా 15 రోజుల్లోగా కాకుండా 48 గంటల్లోనే మెజారిటీ నిరూపించుకోవాలని భాజపాను ఆదేశించింది. అంతేగానీ ‘అతిపెద్ద పార్టీని ఆహ్వానించాలన్న’ సంప్రదాయాన్ని మాత్రం నొక్కిచెప్పకపోవటం విస్మయకరమేనని పలువురు విశ్లేషకులు ఇప్పటికీ అభిప్రాయపడుతుంటారు. పైగా భాజపాకు మద్దతు పలికిన ఆ పార్టీలన్నీ ఫలితాలు వెలువడిన తర్వాత జట్టు కట్టినవేగానీ.. ఎన్నికల ముందు పొత్తుపెట్టుకున్నవేం కాదు. ఇక గోవా ఫార్వర్డ్‌ పార్టీ అయితే ఎన్నికల్లో ఏకంగా భాజపాకు వ్యతిరేకంగా కూడా పోరాడింది. అయినా కూడా ఫలితాలు వెలువడిన తక్షణమే చిన్నపార్టీల మద్దతు కూడగట్టి, ఆగమేఘాల మీద ఎవరు ముందుగా రాజ్‌భవన్‌కు పరుగుపెడతారన్న దానినే గవర్నర్‌ ఎలా ప్రామాణికంగా తీసుకుంటారని విశ్లేషకులు అప్పట్లో విస్మయం వ్యక్తం చేశారు. అలా కాకుండా అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించిన కాంగ్రెస్‌నే ఆహ్వానించి ఉండాల్సిందని, ఒకవేళ ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు కాంగ్రెస్‌ అయిష్టత ప్రదర్శించినా, లేక బలపరీక్షలో నెగ్గలేకపోయినా అప్పుడు మాత్రమే భాజపాను ఆహ్వానించి ఉండాల్సిందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడ్డారు. ఎందుకంటే ఏ పార్టీకీ పూర్తి మెజారిటీ రాకుండా ‘హంగ్‌’ ఏర్పడినప్పుడు- గవర్నర్‌ ఏం చెయ్యాలన్న దానిపై రాజ్యాంగంలో విస్పష్ట మార్గదర్శకాలు లేకపోయినా మొత్తానికే స్పష్టత లేదని వాదించటం సరికాదు. ఈ విషయంలో రాజ్యాంగ సంప్రదాయాలు స్పష్టంగానే ఉన్నాయి. దానికి తోడు సర్కారియా, పూంఛ్‌ కమిషన్లు, పలు కోర్టు తీర్పులు కూడా దీనిపై విస్తృతంగా చర్చించాయి.

పూంఛి కమిషన్‌ ఏమంది?
కేంద్ర రాష్ట్ర సంబంధాలపై 2010లో ఏర్పాటైన ఎం.ఎం.పూంఛి కమిషన్‌ కూడా ముఖ్యమంత్రిగా ఎవరిని నియమించాలన్న దానిపై మార్గదర్శకాలను పేర్కొంటూ.. ‘‘ఎన్నికలకు ముందే పొత్తుపెట్టుకుని అత్యధిక స్థానాలు సాధించిన పక్షాన్ని’’ ఆహ్వానించాలని, అలాంటివేమీ లేని సందర్భంలో ‘‘అతిపెద్ద మెజారిటీ సాధించిన పార్టీని’’ ఆహ్వానించాల్సి ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది. ఇలా నియమితులైన ముఖ్యమంత్రులు ఆ తర్వాత సభలో తన బలాన్ని నిరూపించుకోవాల్సి ఉంటుందని బొమ్మై కేసులో సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన మార్గదర్శకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

సర్కారియా కమిషన్‌ ఏం చెప్పింది?
కేంద్ర రాష్ట్ర సంబంధాలను సవిస్తరంగా చర్చిస్తూ 1980లలో చరిత్రాత్మక నివేదిక వెలువరించిన సర్కారియా కమిషన్‌- ఎన్నికల ఫలితం విస్పష్టంగా లేని సందర్భంలో ‘అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించిన పక్షాన్నే’ ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ఆహ్వానించటం రాజ్యాంగ సంప్రదాయమని తన సిఫార్సుల్లో స్పష్టంగానే పొందుపరిచింది. 2005లో ‘రామేశ్వర్‌ ప్రసాద్‌ వర్సెస్‌ భారత ప్రభుత్వం’ కేసులో రాజ్యాంగ ధర్మాసనం కూడా దీన్నే ధ్రువీకరించింది. ఏ రాజకీయ పార్టీకీ పూర్తి మెజారిటీ రాని సందిగ్ధ సందర్భంలో ముఖ్యమంత్రి ఎంపిక కోసం గవర్నర్‌ ఎలాంటి ప్రాధాన్యతా క్రమాన్ని పాటించాలన్న దానిపై సర్కారియా కమిషన్‌ ఇలా పేర్కొంది.. ఇదీ క్రమం.... 1. ఎన్నికలకు ముందే పొత్తు పెట్టుకున్న కూటమికి తొలి ప్రాధాన్యం. 2. స్వతంత్ర అభ్యర్థులతో సహా ఇతర పార్టీల మద్దతుతో ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ముందుకొచ్చే అతిపెద్ద మెజారిటీ పార్టీ. 3. ఎన్నికల అనంతరం జట్టు కట్టి, ఆ జట్టులోని పార్టీలన్నీ ప్రభుత్వంలో చేరుతున్న సంకీర్ణ పక్షం 4. ఎన్నికల అనంతరం జట్టు కట్టి, ఆ జట్టులోని కనీసం కొన్ని పార్టీలైనా ప్రభుత్వంలో చేరుతూ, మిగతా పార్టీలు/స్వతంత్ర అభ్యర్థులు బయటి నుంచి  ప్రభుత్వానికి మద్దతు పలుకుతుండటం. ఇదీ సర్కారియా కమిషన్‌ ప్రస్తావించిన ప్రాధాన్యతా క్రమం! ఇలా మెజారిటీ విషయంలో స్పష్టత లేని సందర్భంలో గవర్నర్‌.. ‘అసెంబ్లీలో మెజారిటీ సాధించుకునే అవకాశం ఎవరికి బలంగా ఉందని గవర్నర్‌ భావిస్తారో వారినే ఆహ్వానించొచ్చని’ కమిషన్‌ నొక్కి చెప్పటం విశేషం.
- ఈనాడు ప్రత్యేక విభాగం

మరిన్ని

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు

© 1999- 2018 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Designed & Developed by Eenadu WebHouse
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing @eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.